Bát Tràng – lời giải đúng cho làng nghề: Môi trường hay...
Thứ Ba, 24/01/2017 | 18:21

Bát Tràng – lời giải đúng cho làng nghề: Môi trường hay là chết

Kể từ khi có các khu đô thị như Ecopark liền kề, từ một làng nghề truyền thống quanh năm xả bụi gốm, bụi than thì nay làng Bát Tràng đã văn minh hơn. Môi trường đã được cải thiện sạch sẽ. Làng gốm sứ Bát Tràng trở hình mẫu giải quyết ô nhiễm môi trường – một thực trạng khá nhức nhối ở nhiều làng nghề truyền thống hiện nay.

Bat Trang - loi giai dung cho lang nghe: Moi truong hay la chet - Anh 1

“Hít khói than từ trong bụng mẹ”

Nếu đến Bát Tràng vào thời điểm của khoảng gần 20 năm về trước, du khách sẽ không thể chịu được mùi khói bụi, khí than nồng nặc quyện với thứ mùi khét lẹt đặc trưng của các lò nung gốm và khung cảnh sình lầy, bùn đất nhão nhoét bám dính trên những con đường làng sau mỗi trận mưa. Người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất chính là những hộ gia đình sản xuất gốm và người dân sống trong làng. Khói bụi, khí thải ô nhiễm vừa làm mất mỹ quan không gian sống, vừa tác động tiêu cực tới sức khỏe người dân. Dù ô nhiễm môi trường ở làng nghề Bát Tràng đạt mức báo động nhưng hầu như không có giải pháp nào được đưa ra.

Theo cách nói của người thợ, làm gốm là thứ nghề “mòn da tay dày da mông”, vừa vất vả vừa độc hại vì phải “hít hơi than từ trong bụng mẹ”. Trước đây, làng nghề Bát Tràng vẫn nung gốm bằng công nghệ lò hộp truyền thống sử dụng than làm chất đốt, là nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiêm môi trường. Cả làng nghề có khoảng 700 hộ sản xuất thì hộ nào cũng dùng lò than để nung gốm. Mỗi mẻ nung liên tục trong 3-5 ngày liền, vì thế lượng khí thải phát tán ra môi trường là rất lớn.

Trưởng ban đại diện Làng nghề gốm Bát Tràng, ông Hà Văn Lâm từng thừa nhận, trung bình mỗi mẻ nung gốm bằng than thải ra khoảng 2,5 tấn chất thải rắn. Không những thế, bụi đất, bụi than và phế phẩm, gốm sứ vỡ hỏng được chất đống bên đường, tạo thành đống bùn nhão lầy lội, bẩn thỉu mỗi khi mưa trút xuống. Nhưng lúc đó, để hạn chế sự ảnh hưởng của khói bụi người dân mới chỉ áp dụng các biện pháp đơn giản như phun nước, bịt khẩu trang, đội mũ kín… trong khi điều cần có là quy trình sản xuất cần được cải tiến để giảm thiểu ô nhiễm – vấn đề mà bất cứ làng nghề truyền thống nào cũng đau đầu giải quyết.

Anh Nguyễn Trung Thành (người làng Bát Tràng) đã có hơn 30 năm kinh nghiệm làm gốm: “Đun than gây ô nhiễm nặng nề, người làm nghề chúng tôi thường xuyên thấy khó thở vì phải tiếp xúc với bụi bặm, khí than nhiều”.

Nhìn nhận lại những tác động tiêu cực của hệ thống nung đốt sản phẩm gốm sứ bằng lò bầu, lò than, lò củi, ông Nguyễn Trung Kiên (Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng) cũng phải thừa nhận dây chuyền công nghệ thủ công đã dẫn tới tác động tiêu cực đến môi trường sống và sức khỏe của người dân. Ông nói: “Cũng như các làng nghề khác, trong những năm trước đây, Bát Tràng phải đối mặt với thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề. Trước đây các sản phẩm gốm sứ tại địa phương được nung đốt thủ công qua hệ thống lò bầu, lò củi nên phát tán các khí thải độc hại ra môi trường xung quanh, những bờ tường đắp đầy than, than đất vừa ô nhiễm vừa gây mất mỹ quan đô thị… Dù chưa có nghiên cứu chính thức nhưng việc phát thải khí thải nhiều chắc chắn có ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân”.

Hệ lụy của một làng nghề từ thủ công sang sản xuất hàng loạt với công nghệ cũ có thể thấy. Theo báo Công thương, năm 2010, có 70% số dân Bát Tràng mắc bệnh rối loạn đường hô hấp, hơn 80% số người bị đau mắt hột vì phải sống trong bầu không khí ô nhiễm nặng, khí than nồng nặc, khói bụi và nước thải của các lò gốm. Trung bình mỗi năm, Bát Tràng tiêu thụ khoảng 70.000 tấn than, phát thải gần 130 tấn bụi, 6.800 tấn tro xi… ra môi trường vì hoạt động của các lò nung gốm bằng than.

10 năm đẩy lùi ô nhiễm

Từ khi các tổ chức y tế và môi trường công bố số liệu tỷ lệ người dân Bát Tràng mắc các bệnh liên quan tới khói bụi, chất thải độc hại của làng nghề: ung thư, bệnh đường hô hấp, bệnh về mắt… thì các hộ sản xuất mới nhận ra tầm qua trọng trong việc thay đổi công nghệ nung gốm để vừa có thể duy trì sản xuất vừa bảo vệ, cải thiện môi trường sống, cũng là bảo vệ sức khỏe, tính mạng của gia đình mình và người dân trong làng xã.

Năm 2006, dự án “Thúc đẩy ứng dụng lò gas nung gốm tiết kiệm năng lượng” tại làng nghề được nhanh chóng thức hiện dưới sự phối hợp giữa Ban quản lý Dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và UBND xã Bát Tràng, Hiệp hội gốm sứ Bát Tràng. Sau 10 năm thực hiện, chất lượng không khí, môi trường sống ở làng nghề Bát Tràng được cải thiện rõ rệt. Tới làng nghề Bát Tràng hôm nay sẽ thấy không khí trong lành, thoáng đãng, không còn cảnh khói bụi phủ dày, mùi gốm nung khét đặc quánh trong không khí hay những con đường nhớp nhúa bùn đất.

Bat Trang - loi giai dung cho lang nghe: Moi truong hay la chet - Anh 2

Hầu hết các cơ sở sản xuất gốm ở Bát Tràng đang sử dụng lò nung gốm bằng gas để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ảnh: Nam Nguyễn

“Đến bây giờ, gần như 100% các hộ sản xuất chuyển đổi hết sang nung gốm bằng lò gas. Ngày xưa lò hộp đun than thì mỗi nhà một lò nhưng giờ giảm bớt, không làm lò nữa. Chuyển sang công nghệ lò gas cũng phải đầu tư gần tỷ đồng, những nhà không có điều kiện chuyển đổi thì lại đi làm thuê” – anh Nguyễn Trung Thành (chủ cơ sở sản xuất gốm Hương Thành) ở làng nghề Bát Tràng chia sẻ.

Bat Trang - loi giai dung cho lang nghe: Moi truong hay la chet - Anh 3

Cha con anh Thành xếp gốm để đưa vào lò nung gas.

Cũng theo anh Thành, tuy số hộ sản xuất ít đi nhưng lượng hàng hóa lại nhiều lên vì đun bằng gas rất nhanh, lại hạn chế được tỷ lệ sản phẩm lỗi, hỏng. Trước đây phải 5 ngày mới được một chuyến lò, nhưng bây giờ chỉ cần 1-2 ngày là đã có mẻ nung mới. Đun lò phụ thuộc nhiều yếu tố, chất lượng than kém, nhiệt độ nung không chuẩn thì sẽ có nhiều sản phẩm lỗi. Anh Thành nói: “Xưa chỉ được khoảng 60-70% sản phẩm đạt chất lượng sau khi nung, được đến 80% là ghê gớm. Nhưng giờ nung gas thế này thì chất lượng sản phẩm mỗi mẻ nung có thể tới 95 – 98%”. Thêm vào đó, hệ thống nung gốm lò gas không chỉ tiết kiệm năng lượng mà còn dễ vận hành, điều chỉnh nhiệt độ, rút ngắn thời gian sản xuất và dễ làm hơn so với lò than củi. Từ khi áp dụng công nghệ mới để nung gốm, các hộ trực tiếp sản xuất gốm sứ cũng như dân làng đều ủng hộ nhiệt tình vì mối lo ngại sức khỏe của người dân ở làng nghề dần được đẩy lùi.

Phó chủ tịch xã Bát Tràng Nguyễn Trung Kiên cho biết, trong tổng số hơn 2.000 hộ dân thì hiện có 910 hộ sản xuất, kinh doanh và 125 đơn vị kinh tế trên địa bàn xã Bát Tràng. Hầu hết các cơ sở sản xuất gốm đều đã áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất, nung đốt sản phẩm bằng khí đốt hóa lỏng ga nên giảm thiểu mức tối đa ô nhiễm môi trường tại địa phương.

Bat Trang - loi giai dung cho lang nghe: Moi truong hay la chet - Anh 4

Tuy nhiên vẫn còn có nhà nung đốt gốm theo bằng lò than theo truyền thống. Ảnh: Nam Nguyễn

Bat Trang - loi giai dung cho lang nghe: Moi truong hay la chet - Anh 5

Kho chứa than. Ảnh: Nam Nguyễn

“Đến thời điểm này gần như 100% cơ sở sản xuất, nung đốt gốm sứ bằng hệ thống lò gas chứ không đốt lò than nữa. Kể cả có dùng lò than thì cũng không cạnh tranh nổi với các đơn vị khác vì giá than đốt tăng cao, chất lượng sản phẩm không đảm bảo. Nung đốt bằng lò ga thì chất lượng sản phẩm được đảm bảo vì được nung đốt ở nhiệt độ cao khoảng 1250 độ C, đáp ứng những yêu cầu về quy định khí phát thải ra môi trường xung quanh” – ông Kiên khẳng định.

Về an toàn, phòng chống cháy nổ khi sử dụng lò đốt bằng gas, theo ông Kiên, xã Bát Tràng thường xuyên phối hợp với phòng cảnh sát PCCC số 11 của Tp Hà Nội để kiểm tra, tuyền truyền vận động về các giải pháp đảm bảo an toàn hệ thống lò ga nói riêng và PCCC nói chung. Ông nói: “Trong nhiều năm qua, địa phương chưa xảy ra các vấn đề liên quan đến mất an toàn của lò nung đốt khí gas”.

Tính đến nay, Bát Tràng nằm trong số ít những làng nghề còn giữ được nghề truyền thống khi nhiều làng nghề khác rơi vào cảnh mai một, thất truyền. Và họ đã hiểu được để không bị lụi tàn thì việc bảo vệ môi trường là điều cần thiết. Để những đứa bé được lớn lên khỏe mạnh để tiếp tục giữ lửa trong lò tiếp tục cháy. Câu chuyện Bát Tràng giữ môi trường sống cũng không quá xa với những sự cố cá chết vô cùng đáng sợ tại Hà Tĩnh. Chọn cá hay là thép không phải là đáp số. Môi trường hay là chết mới là lời giải. Hy vọng, một phép thử cho làng nghề với các nỗ lực của từng cá nhân, sẽ mang đến tín hiệu le lói sáng cho tương lai.

Minh Phương

Bình luận

Tin mới

Thuyết trình, chia sẻ trước đám đông là một kỹ năng cần thiết mà các doanh nhân cần phải được trang bị...
dịch vụ quay phim chụp ảnh thanh hóa

❤️❤️Kết hôn.💖💖🤘👉là một dấu mốc quan trọng của mỗi người..................Đó là những ngày thuộc quãng thời gian thanh xuân đẹp nhất,là...

Đã tìm ra cô chủ Spa là mẹ đơn thân chuyên làm từ thiện và đã dùng tiền của mình để mua...

Thương hiệu quay phim chụp ảnh với tay nghề 20 năm kinh nghiệm chuyên về quay phim chụp ảnh và đào tạo...

Nhân dịp cuối năm các huấn luyện viên dinh dưỡng Thanh Hóa kết hợp cùng Hội ĐT & PT nghề làm...

Mới đây, hình ảnh một rạp cưới khủng ở Thiệu Hóa - Thanh Hóa khiến nhiều...

Là phụ nữ thì ai cũng muốn mình trông thật xinh đẹp trong mắt mọi người phải không ạ ?

Nguyễn Thế Sang người đại diện cho thương hiệu Quay phim chụp hình nổi tiếng xứ Thanh "Quang Sang"chính là người...

Thông tin doanh nghiệp